Website đang trong quá trình xây dựng và thử nghiệm

Tình trạng mua bán, cầm cố sổ BHXH: Có chặn được từ “gốc”?

Thứ bảy, 07/12/2019 | 09:38 GMT+7

Tình trạng mua bán, cầm cố sổ BHXH: Có chặn được từ “gốc”?

Vừa qua, tại một số địa phương đã xảy ra tình trạng một số cá nhân đứng ra mua bán, cầm cố sổ BHXH bằng các hợp đồng ủy quyền lập tại văn phòng công chứng hoặc bằng giấy ủy quyền do UBND phường, xã xác nhận, rồi ung dung đến cơ quan BHXH lĩnh chế độ BHXH 1 lần. Tình trạng này đã làm nảy sinh các vấn đề liên quan đến tính pháp lý, trong đó có việc thực hiện ủy quyền đi nhận BHXH 1 lần.

Làm lệch lạc bản chất của chính sách

NLĐ đến làm thủ tục nhận trợ cấp BHXH nếu có đầy đủ giấy tờ hợp lệ thì cơ quan BHXH vẫn phải giải quyết, chứ không thể từ chối chi trả chế độ. Chính vì thế, tình trạng cố tình mua bán, cầm cố, thế chấp sổ BHXH rồi ủy quyền đem đi nhận BHXH 1 lần tại các tỉnh phía Nam như Báo BHXH phản ánh thời gian gần đây đã làm nảy sinh nhiều hệ lụy, vừa khiến cơ quan BHXH khó xử, vừa làm mất đi ý nghĩa của chính sách BHXH- một chính sách đầy tính nhân văn mà Nhà nước đã dày công thiết kế.

Cần ngăn chặn hành vi mua bán sổ BHXH

Theo một số cán bộ BHXH ở các tỉnh, thành phía Nam, người đến làm thủ tục nếu mang sổ BHXH gốc, cùng các giấy tờ tùy thân và giấy ủy quyền hợp lệ theo quy định của Bộ luật Dân sự thì cơ quan BHXH vẫn phải giải quyết theo luật định. Bởi dù nghi ngờ có thể ẩn đằng sau đó là sự mua bán, sang nhượng, thỏa thuận trả giá về tiền bạc để ủy quyền đi nhận trợ cấp, nhưng do không có bằng chứng nên cơ quan BHXH không có quyền từ chối chi trả các chế độ.

Về việc này, ông Nguyễn Trọng Nam- Trưởng phòng Thanh tra- Kiểm tra (BHXH TP.HCM) cũng cho rằng, trước đây pháp luật quy định rất chặt chẽ. Theo đó, NLĐ muốn nhận BHXH 1 lần phải đem sổ và các giấy tờ hợp lệ đến cơ quan BHXH tại địa phương mà DN đăng ký tham gia BHXH để làm thủ tục. Tuy nhiên, sau đó do phát sinh vấn đề là nhiều NLĐ sau khi nghỉ việc thường phải quay lại các tỉnh, thành phố nơi đã từng tham gia BHXH để làm thủ tục, rất tốn kém công sức và tiền bạc.

Cũng theo ông Nam, Luật BHXH 2014 đã có bước đột phá khi ngành BHXH thực hiện cải cách TTHC cho phép NLĐ được ủy quyền cho người thân, bạn bè… đi làm thủ tục nhận trợ cấp; đồng thời còn cho phép NLĐ được nhận BHXH 1 lần tại bất cứ địa phương nào mà họ thường trú hoặc tạm trú hợp pháp. Ví dụ, một công nhân làm việc và đóng BHXH ở TP.HCM, khi nghỉ việc và nhận sổ BHXH rồi về Hải Dương hoặc Thanh Hóa sinh sống. Sau đó, nếu muốn nhận trợ cấp thì họ phải quay trở lại TP.HCM làm thủ tục sẽ rất nhiêu khê và mất nhiều công sức. Vì thế, ngành BHXH đã cho phép NLĐ ủy quyền cho người khác nhận trợ cấp thay, thậm chí còn cho phép NLĐ được nhận trợ cấp BHXH 1 lần tại bất cứ địa phương nào. Theo ông Nam, sự “thông thoáng” này có 2 mặt, đem đến sự thuận lợi cho NLĐ nhưng cũng dễ tạo nên hệ lụy như một số đối tượng tìm cách ép, dụ dỗ NLĐ cầm cố, bán sổ BHXH để trục lợi chính sách…

Cần điều chỉnh bằng pháp luật

Trao đổi với phóng viên, một số luật sư cho rằng, cơ quan chức năng  nên bãi bỏ quy định cho phép được mang giấy ủy quyền đi làm thủ tục nhận BHXH 1 lần; đồng thời cần phải ngăn chặn hành vi trên từ “gốc”. Việc này hoàn toàn có cơ sở và phù hợp các quy định pháp luật, trong khi ngành BHXH cũng đang phải nỗ lực tuyên truyền, vận động người dân tham gia BHXH tự nguyện để sau này có lương hưu.

Ngành BHXH quản lý chặt chẽ quy trình nhận BHXH 1 lần

Phân tích quan điểm này, ông Nguyễn Trọng Nam chỉ rõ, Luật BHXH hiện không có quy định cho phép ủy quyền khi làm hồ sơ nhận BHXH 1 lần. Cụ thể, tại Điều 109 quy định về hồ sơ hưởng BHXH 1 lần không đề cập đến việc ủy quyền. Còn tại Điểm C Khoản 2 Điều 108 của Luật BHXH cũng quy định rất rõ trường hợp phải có “giấy ủy quyền làm thủ tục giải quyết chế độ hưu trí và nhận lương hưu đối với người đang chấp hành hình phạt tù”. Có nghĩa, đối với những trường hợp được phép ủy quyền, Luật BHXH sẽ quy định rõ ràng, cụ thể.

Cũng theo ông Nam, việc ủy quyền không phải là quyền đương nhiên của các chủ thể theo Bộ luật Dân sự và trong nhiều trường hợp pháp luật vẫn cấm không cho phép ủy quyền. Đơn cử, cá nhân không được ủy quyền quyết toán thuế TNCN cho tổ chức trả thu nhập trong nhiều trường hợp như: Cá nhân có thu nhập từ tiền lương, tiền công ký HĐLĐ từ 3 tháng trở lên tại nhiều nơi; cá nhân chỉ có thu nhập vãng lai đã khấu trừ thuế theo tỉ lệ 10%... Hoặc người gửi tiền tiết kiệm tại các tổ chức tín dụng phải trực tiếp thực hiện giao dịch gửi tiền và xuất trình các giấy tờ theo quy định mà không được ủy quyền làm thay...

Luật sư Trần Văn Mạnh (TP.HCM) cho biết thêm, tùy từng lĩnh vực, ngành nghề và từng chủ thể mà pháp luật quy định cho phép ủy quyền hay không, chứ không phải là quyền đương nhiên theo Bộ luật Dân sự. Ví dụ, khi đăng ký kết hôn, 2 bên nam và nữ bắt buộc phải có mặt mà không được ủy quyền; việc ủy quyền cho người khác nhận tội thay mình trong pháp luật hình sự cũng bị cấm; hay Chủ tịch và thành viên HĐQT tổ chức tín dụng là HTX không được ủy quyền cho những người không phải là thành viên HĐQT thực hiện quyền, nghĩa vụ của mình…

Đối với “ủy quyền nhận BHXH 1 lần”, theo Luật sư Mạnh, luật “gốc”- tức Luật BHXH không quy định việc ủy quyền nhận BHXH 1 lần. Vì vậy, cơ quan chức năng có thể căn cứ vào đó để thực hiện. “Không thể chỉ vì sự nhanh gọn, thông thoáng cho NLĐ mà cho phép ủy quyền nhận BHXH 1 lần. Bởi mục tiêu cao nhất của việc tham gia BHXH là để có lương hưu khi về già- đây mới là điều thực sự ý nghĩa.

Phạm Thọ

Họp Hội đồng chung khảo Cuộc thi "Viết về BHXH, BHYT"

THE ROAD STORY VIETNAM

Trang thông tin điện tử Báo Bảo hiểm Xã hội: Giấy phép xuất bản số 47/GP-TTĐT cấp ngày 2/10/2014 bởi Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin Điện tử - Bộ Thông tin và Truyền thông.
Tòa soạn: 150 Phố Vọng, Thanh Xuân, Hà Nội; Tel: (024)36281193 - 36281191 - 36281192- Fax: (04) 38697886.
VPÐD tại TP.HCM: 18D Cộng Hòa, Phường 4, Quận Tân Bình; Tel, Fax: (08) 35210295.
Tổng biên tập: Nguyễn Hải Hồng
Phó Tổng biên tập: Bùi Đình Cự; Nguyễn Thị Việt
Thư ký tòa soạn: Hoàng Công.
© Copyright 2014 http://baobaohiemxahoi.vn, All rights reserved.
® Báo BHXH giữ bản quyền nội dung trên website này, ghi rõ nguồn khi phát hành lại nội dung.