Website đang trong quá trình xây dựng và thử nghiệm

Tham gia BHXH: Đảm bảo cho tương lai

Thứ năm, 15/06/2017 | 12:24 GMT+7

Tham gia BHXH: Đảm bảo cho tương lai

Mặc dù tham gia BHXH là một trong những quyền cơ bản của NLĐ được quy định rõ trong Luật BHXH, nhưng hiện nay mới chỉ có khoảng 23% số NLĐ tham gia. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến mục tiêu BHXH cho mọi người NLĐ, mà còn ảnh hưởng đến cuộc sống của nhiều người sau khi nghỉ hưu. Bà Nguyễn Thị Diệu Hồng- Chuyên gia độc lập về an sinh xã hội đã trao đổi với Báo BHXH về vấn đề này.

* PV: Hiện nay Việt Nam mới chỉ có khoảng 13 triệu trong tổng số 54 triệu người trong độ tuổi lao động tham gia BHXH. Theo bà, đâu là nguyên nhân khiến tỉ lệ bao phủ BHXH thấp như vậy?

Bà Nguyễn Thị Diệu Hồng:

Tôi nghĩ rằng, độ bao phủ BHXH ở Việt Nam tăng chậm có lý do về mặt chính sách và vấn đề triển khai thực hiện.

Về mặt chính sách, dù Luật BHXH năm 2014 đã có quy định mở rộng đối tượng tham gia BHXH; thậm chí, nếu nhìn vào diện đối tượng được thụ hưởng theo quy định của Luật BHXH, thì mở rộng đến tất cả lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên. Tuy nhiên, có sự khác biệt, đó là thiết kế của chính sách BHXH bắt buộc với BHXH tự nguyện. Phần BHXH tự nguyện, người tham gia chỉ được hưởng chế độ hưu trí và tử tuất, trong khi đó nhu cầu thiết yếu của người tham gia BHXH tự nguyện một phần là chế độ thai sản, tai nạn lao động. Như vậy, có sự khác biệt giữa BHXH tự nguyện và BHXH bắt buộc, nên số người tham gia BHXH tự nguyện rất thấp.

Lý do thứ hai là quy định hưởng BHXH một lần. Khi đóng BHXH được một khoảng thời gian nhất định, nhiều NLĐ rút ra khỏi hệ thống BHXH, làm triệt tiêu khả năng bao trùm của toàn bộ lực lượng lao động có quan hệ lao động. Khi họ đã rút khỏi hệ thống BHXH thì họ sẽ không được bao phủ trong thời gian nghỉ hưu, đặc biệt không thấy được lợi ích và tầm quan trọng của việc tham gia BHXH để hưởng hưu trí khi về già. Khi không hiểu được lợi ích, họ sẽ rút tiền đã đóng BHXH ra với ý nghĩ đơn giản “để khoản tiền như vậy trong quỹ lâu dài sẽ bất hợp lý”. Điều này một phần do nhận thức của NLĐ còn hạn chế. Tuy nhiên, cũng phải nhìn nhận quy định pháp luật còn dễ dãi để NLĐ hưởng BHXH một lần.

*  Theo bà, việc số người làm thủ tục hưởng BHXH một lần tăng cao sẽ tạo ra những ảnh hưởng gì, nhất là trong bối cảnh Việt Nam đang có tốc độ già hóa dân số nhanh?

- Chắc chắn NLĐ hưởng BHXH một lần sẽ bị ảnh hưởng rất lớn như sẽ không có cơ hội để hưởng trợ cấp hưu trí tuổi già. Chúng ta biết rằng, tuổi thọ của người Việt Nam hiện nay rất cao, đặc biệt là phụ nữ (nam giới 73 tuổi và nữ 75 tuổi). Khi về già, họ sẽ hay ốm yếu hơn; khả năng kiếm sống không có; sự hỗ trợ của con cái hiện không nhiều như ngày xưa. Đặc biệt, giá dịch vụ y tế tăng rất cao, nên nếu không có thẻ BHYT (NLĐ lấy trợ cấp một lần sẽ mất quyền hưởng hưu trí trong tương lai, đồng thời mất luôn quyền được quỹ BHXH tham gia BHYT sau khi về hưu), họ sẽ phải đối mặt nhiều khó khăn về kinh tế, khiến bệnh tật có thể nặng thêm. Còn đối với người SDLĐ sẽ mất thời gian và chi phí để cùng với NLĐ đi làm thủ tục đó…

Ở khía cạnh quản lý nhà nước, rõ ràng mục tiêu bao phủ BHXH không đạt, dẫn tới mục tiêu an sinh xã hội không được đảm bảo. Khi NLĐ ra khỏi hệ thống BHXH có nghĩa là họ không được thụ hưởng lương hưu trong tương lai. Nếu không được đảm bảo cuộc sống, họ có thể rơi vào đói nghèo và khi đó Nhà nước phải trích ngân sách hỗ trợ một phần giúp họ.

* Những hệ lụy này ảnh hưởng thế nào đến nền kinh tế của đất nước trong tương lai, thưa bà?

- Hiện nay, ở Việt Nam, thế hệ trẻ đang nuôi thế hệ già. Tuy nhiên, trong bối cảnh già hoá dân số, nhất là xu hướng trong tương lai cha mẹ ít ở cùng con cái, nên nếu không tham gia BHXH, khi về già NLĐ sẽ không có tiền lương hưu, khiến cuộc sống khó được đảm bảo.

Đặc biệt, người già khi đó sẽ gặp phải rất nhiều khó khăn do không tự chi trả được chi phí hạ tầng cơ sở, chi phí về y tế… cho mình. Nếu con cái không hỗ trợ được, thì khi đó chắc chắn Nhà nước phải gánh chịu. Và tôi nghĩ rằng, chúng ta cần phải tính rất kỹ, bởi đây cũng là bài học của rất nhiều quốc gia trên thế giới. Đơn cử như Singapore có Quỹ khuyến khích người già làm việc lâu hơn ở độ tuổi ngoài 65; Hàn Quốc cũng hỗ trợ tăng đóng BHXH; còn Nhật Bản rõ ràng đang phải đối phó với bài toán nhiều người già vẫn đang phải đi làm cực nhọc.

* Trân trọng cảm ơn bà!

V.Thu (Thực hiện)

 

Get Adobe Flash player

THE ROAD STORY VIETNAM

Báo Bảo hiểm xã hội 10 năm phát triển

Trang thông tin điện tử Báo Bảo hiểm Xã hội: Giấy phép xuất bản số 47/GP-TTĐT cấp ngày 2/10/2014 bởi Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin Điện tử - Bộ Thông tin và Truyền thông.
Tòa soạn: 150 Phố Vọng, Thanh Xuân, Hà Nội; Tel: (04)36281193 - 36281191 - Fax: (04) 38697886.
VPÐD tại TP.HCM: 18D Cộng Hòa, Phường 4, Quận Tân Bình; Tel, Fax: (08) 35210295.
Tổng biên tập: Nguyễn Hải Hồng
Phó Tổng biên tập: Phạm Ngọc Quốc; Bùi Đình Cự
Thư ký tòa soạn: Hoàng Công.
© Copyright 2014 http://baobaohiemxahoi.vn, All rights reserved.
® Báo BHXH giữ bản quyền nội dung trên website này, ghi rõ nguồn khi phát hành lại nội dung.