Website đang trong quá trình xây dựng và thử nghiệm

Sẽ thí điểm bổ sung gói BHXH tự nguyện ngắn hạn, linh hoạt

Thứ hai, 18/11/2019 | 11:09 GMT+7

Sẽ thí điểm bổ sung gói BHXH tự nguyện ngắn hạn, linh hoạt

Bộ LĐ-TB&XH vừa có Tờ trình gửi Thủ tướng Chính phủ về việc thực hiện thí điểm gói BHXH tự nguyện ngắn hạn và linh hoạt, nhằm thu hút NLĐ tham gia BHXH tự nguyện, đảm bảo an sinh xã hội lâu dài.

Bổ sung 3 gói tự nguyện ngắn hạn

Theo đánh giá của Bộ LĐ-TB&XH, sau 11 năm thực hiện BHXH tự nguyện, đến cuối năm 2018, cả nước có 270.000 người tham gia, chiếm khoảng 1,8% tổng số người tham gia BHXH, tương đương với khoảng 0,55% lực lượng lao động trong độ tuổi. Mặc dù Nhà nước đã có một số chính sách nhằm khuyến khích tham gia BHXH tự nguyện, song số người tham gia chưa đạt kết quả như kỳ vọng.

Một số ý kiến cho rằng, chế độ BHXH tự nguyện hiện nay thiếu hấp dẫn vì chỉ có chế độ hưu trí và tử tuất, nên đề nghị Nhà nước xem xét bổ sung các chế độ ngắn hạn để tăng tính hấp dẫn của chính sách. Trong khi đó, Nghị quyết số 28-NQ/TW đặt ra mục tiêu đến năm 2030, có 5% lực lượng lao động trong độ tuổi tham gia BHXH tự nguyện (khoảng 2,69 triệu người). Điều này đồng nghĩa với việc bình quân mỗi năm cần phát triển thêm trên 200.000 người tham gia mới.

Như vậy, bên cạnh việc thực hiện đồng bộ các giải pháp, cũng cần phải có những chính sách đột phá mới có thể hoàn thành mục tiêu Trung ương đặt ra. Bên cạnh đó, NLĐ thuộc diện tham gia BHXH tự nguyện thường có thu nhập thấp và bấp bênh, nên khi gặp các rủi ro (ốm đau, bệnh tật, thai sản, nuôi con nhỏ, tai nạn...) sẽ ảnh hưởng rất lớn tới đời sống của họ. Đây là khoảng trống lớn mà Chính phủ cần nghiên cứu bổ sung các chế độ ngắn hạn để bảo vệ NLĐ trong khu vực phi chính thức và bảo đảm an sinh xã hội.

Trước thực tế đó, Bộ LĐ-TB&XH đã trình Chính phủ thí điểm 3 gói BHXH tự nguyện ngắn hạn và linh hoạt. Cụ thể: Gói BHXH tự nguyện hiện hành bổ sung chế độ thai sản (gói này được thiết kế trên cơ sở của chính sách BHXH tự nguyện hiện hành (chế độ hưu trí và tử tuất) bổ sung quyền lợi về thai sản khi NLĐ sinh con. NLĐ khi tham gia sẽ được hưởng chế độ nếu đủ điều kiện đóng BHXH tự nguyện từ đủ 12 tháng trở lên và không được nhận BHXH 1 lần); gói BHXH tự nguyện hiện hành bổ sung chế độ ốm đau (gói BHXH tự nguyện này được thiết kế trên cơ sở của chính sách BHXH tự nguyện hiện hành (chế độ hưu trí và tử tuất) bổ sung quyền lợi được hưởng khi NLĐ gặp rủi ro ốm đau (tối đa 30 ngày trong 1 năm) với điều kiện NLĐ đang đóng BHXH tự nguyện và không được nhận BHXH 1 lần); gói BHXH tự nguyện hiện hành bổ sung chế độ trợ cấp gia đình, trẻ em (gói này được thiết kế trên cơ sở của chính sách BHXH tự nguyện hiện hành (chế độ hưu trí và tử tuất) bổ sung quyền lợi được hưởng khi NLĐ tham gia BHXH tự nguyện có con dưới 6 tuổi (được hưởng trợ cấp hằng tháng bằng 350.000 đồng/con cho đến khi con đủ 6 tuổi) với điều kiện NLĐ đang đóng BHXH tự nguyện và không được nhận BHXH 1 lần).

Đánh giá của Bộ LĐ-TB&XH về các gói BHXH tự nguyện cho thấy, có thể thu hút sự tham gia của nhóm NLĐ đang trong độ tuổi sinh đẻ, NLĐ có nhiều nguy cơ gặp rủi ro ốm đau, đáp ứng được một phần nhu cầu trước mắt, gia tăng tính hấp dẫn của chính sách BHXH tự nguyện… Tuy nhiên, mỗi gói cũng có những nhược điểm nhất định. Đơn cử: Gói BHXH tự nguyện có con dưới 6 tuổi thì cần sự đóng góp thêm của NLĐ (1,5% và vẫn cần đến sự hỗ trợ của NSNN (với quy định tỉ lệ đóng 1,5% nên khó đảm bảo khả năng cân đối do tỉ lệ đóng này được ILO tính toán trên giả định tham gia của phần lớn những người thuộc đối tượng tham gia).

Tích hợp chính sách thu hút đối tượng

Đánh giá khó khăn trong phát triển đối tượng tham gia BHXH tự nguyện, ông Đinh Duy Hùng- Phó Trưởng ban Thu (BHXH Việt Nam) cho rằng, quá trình triển khai mở rộng đối tượng tham gia BHXH tự nguyện gặp không ít khó khăn, như: Mức đóng BHXH tự nguyện năm 2019 bằng 22% mức thu nhập do mình lựa chọn. Mức thu nhập tháng làm căn cứ đóng thấp nhất bằng mức chuẩn hộ nghèo của khu vực nông thôn (700.000 đồng) và cao nhất bằng 20 lần mức lương cơ sở (27.800.000 đồng). Như vậy, mức đóng BHXH tự nguyện thấp nhất là 154.000 đồng/tháng và mức đóng cao nhất là 6.116.000 đồng/tháng. Tuy nhiên, với nhiều người ở nhiều khu vực, mức đóng này còn là khoản đáng kể so với thu nhập của họ. Ngoài ra, sức hấp dẫn của BHXH tự nguyện còn thấp, vì chỉ có 2 chế độ hưu trí và tử tuất, trong khi thời gian đóng tới 20 năm mới được hưởng lương hưu.

Còn theo ông Bùi Sỹ Lợi- Phó Chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội, đối tượng tham gia BHXH tự nguyện vẫn còn thấp do nhiều nguyên nhân. Trong đó, nguyên nhân đầu tiên là do chính sách BHXH tự nguyện chưa hấp dẫn đối với người dân. Người tham gia thường so sánh về việc BHXH bắt buộc có 5 chế độ, nhưng BHXH tự nguyện chỉ có 2 chế độ là hưu trí và tử tuất. Tuy nhiên, hầu hết người dân chưa biết, hưởng 5 chế độ vì người tham gia phải đóng tiền cho 5 chế độ, hưởng 2 chế độ vì người tham gia chỉ đóng tiền cho 2 chế độ. Khác biệt cơ bản này đã tạo ra sự khập khiễng, so sánh, làm giảm tính hấp dẫn của BHXH tự nguyện.

Bên cạnh đó, quy định về điều kiện thời gian đóng BHXH để được hưởng lương hưu là phải đủ 20 năm, dẫn đến tình trạng nhiều người có thời gian đóng BHXH dài, thậm chí gần đủ 20 năm, nhưng vẫn rời khỏi hệ thống bằng việc hưởng BHXH 1 lần mà không đóng tiếp để hưởng lương hưu. Đặc biệt, để tăng độ bao phủ BHXH tự nguyện, ông Lợi cũng đề xuất bên cạnh việc tăng mức hỗ trợ, cũng cần bổ sung chế độ thai sản và ốm đau vào chính sách này.

Tham gia ý kiến đối với dự thảo Đề án “Thực hiện thí điểm gói BHXH ngắn hạn và linh hoạt”, đại diện BHXH Việt Nam cho rằng, BCH Trung ương khoá XII đã ban hành Nghị quyết số 28 về cải cách chính sách BHXH, trong đó đã quy định nghiên cứu thiết kế các gói BHXH tự nguyện. Tuy nhiên, để mở rộng vững chắc diện bao phủ để hướng tới BHXH toàn dân, rất cần thay đổi nhận thức về đối tượng bắt buộc tham gia BHXH (mở rộng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc đến toàn bộ người có quan hệ lao động (có thuê mướn, sử dụng và trả lương) thay vì chỉ quy định áp dụng đối với người có HĐLĐ từ đủ 1 tháng trở lên như trong Luật BHXH hiện hành). Đồng thời, rà soát tổng thể hệ thống chính sách an sinh xã hội tại Việt Nam để tích hợp các chính sách hiện hành theo hướng mở rộng quyền lợi của người hưởng trên cơ sở thực hiện đầy đủ các nguyên tắc đóng- hưởng, chia sẻ, công bằng, bền vững.

V.Thu

Theo thống kê của BHXH Việt Nam, trong 5 năm qua, số đối tượng tham gia BHXH tự nguyện tăng 1,4 lần; số thu tăng 1,7 lần từ 743 tỉ đồng năm 2014 lên 1.271 tỉ đồng năm 2018. Cũng trong 5 năm qua, bình quân mỗi năm có khoảng 7.400 người tham gia BHXH tự nguyện được giải quyết hưởng lương hưu hằng tháng; 6.000 người hưởng BHXH 1 lần; 39 người được giải quyết tuất hằng tháng và 260 người được giải quyết chế độ tuất 1 lần.

BHXH Việt Nam và NPS nâng tầm hợp tác phát triển

THE ROAD STORY VIETNAM

Trang thông tin điện tử Báo Bảo hiểm Xã hội: Giấy phép xuất bản số 47/GP-TTĐT cấp ngày 2/10/2014 bởi Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin Điện tử - Bộ Thông tin và Truyền thông.
Tòa soạn: 150 Phố Vọng, Thanh Xuân, Hà Nội; Tel: (024)36281193 - 36281191 - 36281192- Fax: (04) 38697886.
VPÐD tại TP.HCM: 18D Cộng Hòa, Phường 4, Quận Tân Bình; Tel, Fax: (08) 35210295.
Tổng biên tập: Nguyễn Hải Hồng
Phó Tổng biên tập: Bùi Đình Cự; Nguyễn Thị Việt
Thư ký tòa soạn: Hoàng Công.
© Copyright 2014 http://baobaohiemxahoi.vn, All rights reserved.
® Báo BHXH giữ bản quyền nội dung trên website này, ghi rõ nguồn khi phát hành lại nội dung.