Website đang trong quá trình xây dựng và thử nghiệm

Những “khối nợ” của DN FDI

Thứ ba, 14/05/2019 | 06:12 GMT+7

Những “khối nợ” của DN FDI

Bài 2

Buông lỏng quản lý

Thời gian gần đây, dù đã có nhiều cải thiện nhưng việc quản lý DN FDI tại một số địa phương vẫn còn lỏng lẻo. Hầu hết các dự án FDI nằm trong các KCN, khu kinh tế- trong khi mỗi KCN đều có một BQL dự án riêng. Vậy nhưng, nhiều chủ DN FDI dễ dàng bỏ trốn mà các BQL KCN lại không hề hay biết!

Không biết DN “sống hay chết”?

Nói về tình trạng DN FDI bỏ trốn, ông Nguyễn Minh Cường- Phó Cục trưởng Cục Thuế tỉnh Bà Rịa- Vũng Tàu cho biết, một số DN đã lợi dụng chính sách thông thoáng, làm việc qua mạng để dễ bề bỏ trốn và cơ quan quản lý cũng khó quản lý được.

NLĐ tại một DN FDI ngừng việc để đòi quyền lợi BHXH, BHYT

Một lãnh đạo BQL các KCN tỉnh Bà Rịa- Vũng Tàu cũng cho hay, theo quy định, chủ DN nước ngoài không được vắng mặt tại Việt Nam quá 30 ngày. Song, thực tế việc này chỉ có cơ quan xuất nhập cảnh mới nắm được. Theo vị này, việc quản lý DN FDI hiện nay chưa chặt chẽ nên khi chủ DN bỏ trốn, việc giải quyết hậu quả rất nan giải. Theo bà Nguyễn Thị Mỹ Trang- Trưởng phòng Quản lý DN (BQL các KCN tỉnh Bà Rịa- Vũng Tàu), có DN sau khi hết thời gian ưu đãi đã báo lỗ, thậm chí có DN còn được chuyển lỗ sang năm sau. “Đó là những kẽ hở để DN FDI lợi dụng”- bà Trang khẳng định.

Đơn cử, Công ty CP Thép Quatron (100% vốn nước ngoài) được cấp giấy chứng nhận đầu tư năm 2008 với 6 cổ đông sáng lập là người Jordan, Hy Lạp, Canada. Sau khi báo lỗ, chủ DN này đã bỏ trốn, nhà máy đóng cửa, hơn 400 lao động bơ vơ vì mất việc làm. Không những vậy, NLĐ còn bị nợ lương, nợ BHXH, BHYT với số tiền lên đến cả trăm tỉ đồng, trong đó riêng NLĐ bị nợ 2,7 tỉ đồng. Đáng nói, theo BQL các KCN tỉnh Bà Rịa- Vũng Tàu, chỉ đến khi công ty này không nộp báo cáo định kỳ, cơ quan chức năng mới phát hiện chủ DN bỏ trốn! Cũng vì thế, giải pháp của các cơ quan chức năng trên địa bàn cũng chỉ là… phối hợp chặt chẽ với nhau.

Làm thế nào để có thể kiểm soát DN FDI, nhất là kiểm soát năng lực tài chính của nhà đầu tư, tránh tình trạng bỏ trốn tái diễn- là một câu chuyện dài và không dễ vì thiếu cơ chế, chế tài...

Những con số đáng quan tâm

Tại một cuộc họp mới đây về việc quản lý DN FDI, đại diện Tổng cục Thống kê cho biết, cả nước hiện có hơn 21.450 DN FDI, nhưng thực tế chỉ có khoảng 16.700 DN có báo cáo với cơ quan Thống kê địa phương. Do vậy, việc các chủ đầu tư bỏ trốn khi còn nợ lương, nợ BHXH, BHYT tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây mất trật tự xã hội.

Trong giai đoạn 2012-2018, số DN FDI báo lỗ hàng năm từ 44%-52%, trong khi nhiều DN vẫn tăng quy mô hoạt động. Nhiều DN có tỉ suất lợi nhuận trước thuế trên vốn chủ sở hữu (ROE) bình quân ở một số ngành qua các năm luôn duy trì ở mức rất cao (trên 30%) như ngành linh kiện điện tử, máy vi tính, thiết bị ngoại vi, sản xuất lắp ráp ô tô, xe máy và xe có động cơ khác...

Chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh- nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM) cho rằng, DN FDI đóng góp trên 70% trong tổng kim ngạch xuất nhập khẩu, thu NSNN chiếm khoảng 15% và tạo công ăn việc làm cho hàng vạn lao động. Song, theo ông Doanh, không thể chấp nhận tình trạng DN FDI liên tục báo lỗ, thậm chí lỗ 20 năm liên tiếp. “Bình thường một DN lỗ 3 năm liên tục đã không thể tiếp tục kinh doanh, song DN FDI lỗ 20 năm liên tiếp nhưng vẫn mở rộng sản xuất là điều bất bình thường”- ông Doanh chỉ rõ.

Theo các chuyên gia kinh tế, hoạt động đầu tư của DN FDI chủ yếu tập trung ở những ngành có tỉ lệ nội địa hóa thấp, sử dụng nhiều lao động nhưng giá trị gia tăng không cao như bất động sản; trong khi các ngành nông- lâm- ngư nghiệp có tỉ lệ đầu tư FDI thấp. Việt Nam đang là thị trường thứ 2 (sau Hoa Kỳ) để các DN FDI Hàn Quốc đổ vốn vào lĩnh vực bất động sản. Chỉ trong năm 2018, nhà đầu tư Hàn Quốc đã đổ vào Việt Nam hơn 56 triệu USD. Số người Hàn Quốc muốn mua căn hộ chung cư ở Việt Nam cũng tăng. Các hoạt động đầu tư của DN FDI nói chung cũng đổ vào các địa bàn trung tâm, thuận lợi như Đông Nam bộ (chiếm gần 55%) và đồng bằng Sông Hồng (32%); trong khi các vùng núi, vùng cao, vùng khó khăn cần nhà đầu tư thì lại không có.

Trong khi đó, nhà nước cho phép các tỉnh tự đưa ra điều kiện ưu đãi để thu hút đầu tư FDI, dẫn đến cạnh tranh lẫn nhau. Kết quả, DN FDI vẫn hưởng ưu đãi nhưng Nhà nước không đạt được mục tiêu khuyến khích đầu tư vào những vùng khó khăn. Ngoài ra, nhiều DN FDI đầu tư chủ yếu vào lĩnh vực gia công, may mặc, trong khi hầu như toàn bộ linh kiện, nguyên vật liệu đều phải nhập khẩu. Họ chỉ tận dụng lao động giá rẻ chứ không chú trọng đảm bảo an sinh xã hội cho NLĐ. “Điều này cho thấy, chúng ta tốn đất đai, nhà xưởng, đường sá và các nguồn lực xã hội chỉ để phục vụ mà không thu lại được nhiều lợi ích như mong muốn. Hoạt động nhập khẩu nguyên liệu, xuất khẩu thành phẩm còn làm tăng ảo kim ngạch xuất nhập khẩu của đất nước”- một chuyên gia về kinh tế nhìn nhận.

Đại diện Tổng cục Thống kê cũng cho rằng, dù chúng ta đã đặt ra 3 mục tiêu lớn khi thu hút FDI (việc làm, thu ngân sách, chuyển giao công nghệ), nhưng đều chưa đạt. Bởi lao động trong khu vực FDI chỉ chiếm 2,6 triệu trong tổng số 14,5 triệu lao động trên toàn quốc. Về ngân sách, chúng ta cũng không thu được nhiều khi có sự chuyển giá quá lớn và mục tiêu chuyển giao công nghệ không thành công.

Do vậy, để kiểm soát chặt hoạt động đầu tư cũng như tăng hiệu quả quản lý các DN FDI tại Việt Nam, Bộ Tài chính đề xuất, thời gian tới sẽ cải cách ưu đãi thuế nhằm tạo chuyển biến trong phân bổ nguồn lực, khuyến khích và thu hút đầu tư có chọn lọc để phát triển tại các vùng còn khó khăn. Đặc biệt, chỉ khuyến khích ưu đãi thuế vào các ngành sản xuất các sản phẩm có giá trị gia tăng lớn, lĩnh vực xã hội hóa, công nghệ, môi trường và có liên quan đến nông nghiệp, nông dân, nông thôn.

Lê Văn

Get Adobe Flash player

Trang thông tin điện tử Báo Bảo hiểm Xã hội: Giấy phép xuất bản số 47/GP-TTĐT cấp ngày 2/10/2014 bởi Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin Điện tử - Bộ Thông tin và Truyền thông.
Tòa soạn: 150 Phố Vọng, Thanh Xuân, Hà Nội; Tel: (024)36281193 - 36281191 - 36281192- Fax: (04) 38697886.
VPÐD tại TP.HCM: 18D Cộng Hòa, Phường 4, Quận Tân Bình; Tel, Fax: (08) 35210295.
Tổng biên tập: Nguyễn Hải Hồng
Phó Tổng biên tập: Bùi Đình Cự; Nguyễn Thị Việt
Thư ký tòa soạn: Hoàng Công.
© Copyright 2014 http://baobaohiemxahoi.vn, All rights reserved.
® Báo BHXH giữ bản quyền nội dung trên website này, ghi rõ nguồn khi phát hành lại nội dung.