Website đang trong quá trình xây dựng và thử nghiệm

Những chuyến xe than cuối cùng

Thứ sáu, 17/01/2020 | 09:46 GMT+7

Những chuyến xe than cuối cùng

Trên con phố Ngọc Lâm (Long Biên, Hà Nội), anh Tùng lặng lẽ đẩy những chuyến xe than cuối cùng của đời mình. Gọi là cuối cùng, bởi theo Chỉ thị số 15/CT-UBND do UBND TP.Hà Nội ban hành mới đây, từ nay đến năm 2020, khu vực nội thành Hà Nội sẽ “sạch bóng” bếp than tổ ong. Cũng có nghĩa, cái nghề đã gắn bó với anh gần 20 năm đang bước vào những trang cuối cùng.

Xa rồi một thuở “vàng son”

Giống như mọi nghề, nghề than tổ ong cũng có những ngày tháng “huy hoàng” của nó. Trải qua biết bao thăng trầm, bếp than tổ ong luôn đọng lại trong ký ức của nhiều người. Anh Đoàn Văn Tùng (quê Yên Bái, sinh năm 1977) đã gắn bó phần lớn cuộc đời mình với nghề làm và chở than tổ ong đi bán. Như thường lệ, chiều đến, anh lại đẩy xe than đi rao ở khắp các ngõ ngách của Hà Nội. Chiếc xe đẩy cũ kĩ, đen sì chầm chậm lăn bánh…

Vị khách đầu tiên của anh Tùng chiều nay là cô Oanh, chủ một cửa hàng xôi nhỏ trên phố Ngọc Lâm. Từ ngày mở hàng, bếp than tổ ong đã gắn liền với cuộc mưu sinh của cô. Cô Oanh kể: “Cách đây khoảng 20 năm, từ nhà hàng lớn đến bếp ăn gia đình, đâu đâu cũng sử dụng bếp than tổ ong để đun nấu. Hộ kinh doanh nhỏ như tôi cũng không ngoại lệ. Do đặc thù đun nấu trên vỉa hè, nên khi dùng bếp than tổ ong lại càng tiện lợi trong việc di chuyển. Hơn nữa, than tổ ong cũng giữ nhiệt lâu, phù hợp cho tôi bán hàng cả ngày”.

Cô Oanh là một trong những vị khách lâu năm hiếm hoi của anh Tùng. Đã có thời, cả ngõ Tỉnh Trưởng, Thuận Hoà (Ngọc Lâm, Hà Nội) với nhiều hàng ăn ngon đều mua than của anh. Nhưng vài năm trở lại đây, phần lớn các gia đình, hàng quán đều chuyển sang bếp gas, bếp từ, chỉ những vị khách lớn tuổi như cô Oanh còn dùng bếp than tổ ong như một thói quen cũ.

Gia đình bà Nguyễn Thị Hiền (phố Ngọc Thụy, Hà Nội) cũng là một trong những vị khách cuối cùng trong ngày của anh. Hôm nay, bà Hiền lấy 30 viên để dùng cho dịp Tết. Giống như nhiều gia đình khác trong khu tập thể, bà vẫn giữ thói quen dùng bếp than tổ ong. Con cháu trong nhà khuyên bà bỏ do độc hại, nhưng bà tặc lưỡi bỏ qua. “Những món có thời gian đun nấu lâu như cá kho, bánh chưng ngày Tết, tôi đều dùng bếp than tổ ong để nấu. Nhà có đủ hết các loại bếp từ, bếp gas, nhưng đến Tết tôi vẫn mua thêm vài viên than để sử dụng”- bà Hiền kể.

Những chuyến xe cuối cùng

Năm tháng dần qua đi, Hà Nội chuyển mình mạnh mẽ với những cải tiến công nghệ hiện đại trong sinh hoạt. Những bếp than tổ ong dần dần biến mất, thay thế cho nó là những bếp từ, bếp gas tiện lợi, sạch sẽ gấp nhiều lần. Anh Tùng đã có thâm niên 15 năm bán than và nhiều năm mở lò đúc than tổ ong. Những năm 2000, anh cùng vợ rời quê lên Hà Nội lập nghiệp, lò đúc than của anh thường xuyên có từ 10-15 nhân công, mỗi ngày sản xuất gần 5.000 viên than cho thu nhập gần chục triệu đồng.

Bên cạnh quản lý lò đúc than, ngày nào anh Tùng cũng chở 2 xe đầy than đi bán. Đặc biệt, vào những ngày giáp Tết, nhu cầu về than tăng lên gấp nhiều lần. “Mỗi xe chở đầy thì được 500 viên, nặng 500kg. Có những ngày cao điểm, giáp Tết, mỗi ngày tôi chở 5-7 lượt xe đầy đi phân phối cho các nhà hàng, quán ăn; chưa kể người ta tự đem xe đến chở về. Người bán người mua tấp nập, sản xuất bao nhiêu bán hết bấy nhiêu. Thu nhập từ nghề than của người lao động còn cao hơn mặt bằng chung lao động phổ thông thời đó”- anh Tùng cho biết.

Dẫu vậy, những ngày vàng son giờ sắp đi vào dĩ vãng. Anh Tùng chia sẻ: “Gia đình từ quê ra đây lập nghiệp bằng nghề này đã gần 20 năm nay, nhưng cũng chỉ mở lò được chục năm, nhu cầu giảm nên nhà tôi không đúc than nữa. Máy móc cũng bán hết, ngừng sản xuất. Sau đó, tôi chuyển sang làm tự do, sáng chạy xe ôm, chiều nhập than về bán lẻ vớt vát được ngày nào hay ngày đấy”.

Làm nghề than lâu năm khiến đôi bàn tay cũng như khuôn mặt anh Tùng như bị phủ một lớp “vàng đen” mỏng. Anh cho biết, khoảng 5 năm gần đây, mỗi ngày anh chỉ bán được khoảng 400 viên. So với trước, số than bán được đã giảm đi chỉ còn 1/3. Tiếng rao của anh Tùng vẫn vọng khắp ngõ xóm, nhưng giờ đây, những lời mời gọi của anh chỉ nhận được cái lắc đầu từ khách quen cũ. “Người dân ít mua, bởi họ có nhiều sự lựa chọn hơn như bếp gas, bếp từ, bếp hồng ngoại... rồi chẳng biết người ta sẽ còn phát minh ra thiết bị đun nấu gì nữa. Hơn nữa, mọi người đều nhận thức được sự nguy hại cho sức khỏe đến từ bếp than tổ ong. Những cửa hàng còn dùng cũng chỉ vì lợi ích kinh tế “siêu rẻ” của than tổ ong. Nhưng tôi nghĩ, kể cả không cấm sử dụng, thì tự thân người dân cũng sẽ bỏ hẳn thôi”- anh Tùng chia sẻ chân thành.

Trầm ngâm một lúc, anh nói tiếp: “Tôi cũng biết về chủ trương dừng sử dụng than tổ ong ở Hà Nội. Nhà nước cấm thì mình phải làm theo, hơn nữa thị trường tiêu thụ giờ cũng giảm rồi. Những người làm nghề này đều lường trước ngày này rồi sẽ đến. Ai cũng biết than tổ ong gây nhiều độc hại cho sức khoẻ. Tôi hoàn toàn đồng tình với việc bỏ than”.

Chiều nay, anh Tùng quyết định trở về nơi ở sớm hơn thường lệ. Nghĩ về tương lai, anh bảo: “Nhờ nghề này, tôi xây được một căn nhà nhỏ, nuôi con cái học hành, lớn khôn. Đối với tôi, nghề than là một kỷ niệm đẹp. Nhưng cái gì không phù hợp, mình phải loại bỏ để xã hội phát triển tốt lên thôi. Có lẽ khi thôi nghề than, tôi sẽ chuyển sang chạy xe ôm. Gọi là kiếm thêm thôi, chứ những năm tháng làm than cũng tiết kiệm được một khoản đủ để dưỡng già rồi”.

Giọng nói của anh phảng phất chút tiếc nuối, nhưng vẫn tràn đầy tự tin cho cuộc sống của mình. Ngược dòng xe cộ hối hả, cả anh Tùng lẫn chiếc chở than cũ kĩ như dần đi vào quên lãng!

Quang Hùng

Ngày 30/10/2019, Chủ tịch UBND TP.Hà Nội Nguyễn Đức Chung ký ban hành Chỉ thị số 15/CT-UBND về việc thay thế và loại bỏ toàn bộ bếp than tổ ong làm nhiên liệu trong sinh hoạt, kinh doanh dịch vụ nhằm giảm thiểu các tác động tiêu cực đến môi trường trên địa bàn thành phố. Trong đó, giao Sở TN-MT là cơ quan đầu mối, các cấp, ngành, UBND các quận, huyện, thị xã xây dựng kế hoạch thực hiện, xác định cụ thể lộ trình, giải pháp quản lý, quy định về chế tài xử lý, chính sách hỗ trợ, đảm bảo đến hết ngày 31/12/2020 trên địa bàn thành phố chấm dứt tình trạng sử dụng than tổ ong làm nhiên liệu phục vụ sinh hoạt, kinh doanh dịch vụ.

25 năm - Vững trụ cột an sinh xã hội

THE ROAD STORY VIETNAM

Trang thông tin điện tử Báo Bảo hiểm Xã hội: Giấy phép xuất bản số 47/GP-TTĐT cấp ngày 2/10/2014 bởi Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin Điện tử - Bộ Thông tin và Truyền thông.
Tòa soạn: 150 Phố Vọng, Thanh Xuân, Hà Nội; Tel: (024)36281193 - 36281191 - 36281192- Fax: (04) 38697886.
VPÐD tại TP.HCM: 18D Cộng Hòa, Phường 4, Quận Tân Bình; Tel, Fax: (08) 35210295.
Tổng biên tập: Nguyễn Hải Hồng
Phó Tổng biên tập: Bùi Đình Cự; Nguyễn Thị Việt
Thư ký tòa soạn: Hoàng Công.
© Copyright 2014 http://baobaohiemxahoi.vn, All rights reserved.
® Báo BHXH giữ bản quyền nội dung trên website này, ghi rõ nguồn khi phát hành lại nội dung.