Website đang trong quá trình xây dựng và thử nghiệm

Đổi mới cơ chế tài chính đối với Quỹ BHXH: Ổn định và phát triển bền vững

Thứ bảy, 15/02/2020 | 07:20 GMT+7

Đổi mới cơ chế tài chính đối với Quỹ BHXH: Ổn định và phát triển bền vững

Quỹ BHXH, BHYT có ý nghĩa quan trọng đảm bảo an sinh mà mỗi quốc gia trên thế giới đều phải có chiến lược phát triển. Tại Việt Nam, việc hình thành và phát triển Quỹ BHXH với vai trò một quỹ ngoài NSNN đã tạo nên bước đột phá mới trong xây dựng và thực hiện các chính sách “trụ cột của hệ thống ASXH”. Đánh giá lại 25 năm thành lập BHXH Việt Nam và đổi mới cơ chế tài chính đối với Quỹ BHXH, đồng chí Đinh Tiến Dũng- Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Tài chính, Chủ tịch HĐQL BHXH Việt Nam- đã có cuộc trao đổi với Báo BHXH về những vấn đề liên quan.

Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng

* PV: Trên cương vị Bộ trưởng Bộ Tài chính, Chủ tịch Hội đồng quản lý BHXH Việt Nam, đồng chí đánh giá thế nào về sự hình thành, phát triển của Quỹ BHXH tại Việt Nam và những đóng góp của Quỹ trong việc đảm bảo an sinh, phát triển kinh tế- xã hội đất nước trong 25 năm qua?

Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng: Trong những năm qua, Đảng và Nhà nước ta đã luôn quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng và thực hiện chính sách ASXH, bảo đảm tiến bộ và công bằng xã hội, coi đó vừa là mục tiêu, vừa là đồng lực phát triển bền vững đất nước, thể hiện tính ưu việt, bản chất tốt đẹp của chế độ ta. Hệ thống pháp luật, chính sách BHXH, BHYT, BH thất nghiệp đã từng bước được hoàn thiện, ngày càng đồng bộ, phù hợp với thực tế đất nước và thông lệ quốc tế. Chính sách BHXH, BHYT đã từng bước khẳng định và phát huy vai trò là một trụ cột chính của hệ thống ASXH, là sự bảo đảm thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập cho NLĐ khi họ gặp phải những rủi ro trong cuộc sống. Chính sách BHYT có nhiều đổi mới, đảm bảo chi phí KCB cho người tham gia BHYT.

Sau 25 năm hình thành và phát triển, Quỹ BHXH đã trở thành quỹ an sinh lớn nhất, hoạt động theo nguyên tắc đóng- hưởng và chia sẻ giữa những NLĐ cùng thế hệ và giữa các thế hệ tham gia xã hội. Số người tham gia BHXH, BHYT ngày càng được mở rộng, số người được hưởng BHXH, BHYT không ngừng tăng lên. Năm 2019, đã có trên 15,7 triệu người tham gia BHXH (cả bắt buộc và tự nguyện), hơn 13,4 triệu người tham gia BH thất nghiệp và 85,4 triệu người tham gia BHYT; tỷ lệ bao phủ BHYT đạt gần 90% dân số, vượt chỉ tiêu được Thủ tướng Chính phủ giao. Năm 2019 ước tính có 3,1 triệu người hưởng chế độ BHXH, hơn 10,7 triệu lượt người hưởng chế độ ốm đau, thai sản, phục hồi sức khỏe và hơn 186 triệu lượt người được quỹ BHYT chi trả chi phí KCB BHYT.

Hệ thống tổ chức BHXH từng bước được đổi mới, về cơ bản đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ, phát huy được vai trò, tính hiệu quả trong xây dựng, tổ chức thực hiện chính sách và quản lý Quỹ BHXH. Năng lực, hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về BHXH, BHYT, BH thất nghiệp được nâng lên; việc giải quyết chế độ, chính sách cho NLĐ và người dân có nhiều tiến bộ. Hằng năm, đã có hàng chục triệu lượt NLĐ, kể cả cán bộ hưu trí đã được thụ hưởng các quyền lợi ốm đau, thai sản, TNLĐ- BNN, hưu trí, tử tuất từ quỹ BHXH và hàng trăm triệu lượt người đã được quỹ BHYT chi trả chi phí KCB.

Quỹ được quản lý một cách công khai, minh bạch dưới sự giám sát của Quốc hội và điều hành của Chính phủ; đảm bảo an toàn và mang lại lợi ích tốt nhất cho người tham gia BHXH, BHYT, BH thất nghiệp. Do vậy, quỹ BHXH, BHYT luôn được bảo toàn và tăng trưởng, được quản lý, sử dụng hiệu quả, đúng quy định pháp luật.

Trong thời gian tới, để tiếp tục phát huy vai trò của quỹ BHXH, BHYT đối với sự phát triển kinh tế- xã hội của đất nước, cần triển khai thực hiện mạnh mẽ các giải pháp đã được nêu tại các Nghị quyết số 28-NQ/TW và Nghị quyết số 21-NQ/TW để tiếp tục hoàn thiện hệ thống cơ chế, chính sách pháp luật về BHXH, BHYT, BH thất nghiệp; nâng cao năng lực, hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về BHXH, BHYT, BH thất nghiệp cũng như kiện toàn và nâng cao năng lực hoạt động của HĐQL BHXH và cơ quan BHXH.

* Bộ trưởng đánh giá thế nào về hoạt động quản lý, tăng trưởng các nguồn quỹ BHXH, BHYT, BH thất nghiệp hiện nay?

- Quỹ BHXH, BHYT, BH thất nghiệp là các quỹ ASXH của quốc gia, được hình thành từ đóng góp của NLĐ, người SDLĐ và hỗ trợ của Nhà nước. Bên cạnh đó, nguồn hình thành các quỹ từ tiền sinh lời của hoạt động đầu tư từ quỹ và các nguồn thu hợp pháp khác (lãi tiền gửi ngân hàng, lãi chậm đóng, trốn đóng).

Năng lực, hiệu quả thực hiện chính sách BHXH ngày càng được nâng cao

Cho đến nay, để tạo hành lang pháp lý trong quản lý Quỹ BHXH, BH thất nghiệp, BHYT, chúng ta đã ban hành được một hệ thống văn bản từ Luật đến các văn bản hướng dẫn khá đầy đủ, toàn diện. Việc tổ chức thực hiện có sự vào cuộc đồng bộ của các cơ quan từ Trung ương tới địa phương, có sự giám sát của Quốc hội, sự chỉ đạo sát sao của Chính phủ, các cơ quan quản lý nhà nước về BHXH, BHYT, BH thất nghiệp, HĐQL BHXH Việt Nam và các cấp ủy, chính quyền địa phương cùng sự nỗ lực của cơ quan BHXH.

Đối tượng tham gia BHXH, BH thất nghiệp, BHYT không ngừng gia tăng, theo đó nguồn thu các quỹ cũng không ngừng tăng lên. Cụ thể: Đối tượng tham gia BHXH năm 2010 là 9,582 triệu người, năm 2015 là 12,29 triệu người và đến cuối năm 2019 là trên 15,7 triệu người, theo đó là số thu BHXH các năm tăng tương ứng: năm 2010 là 49.914 tỷ đồng, năm 2015 là 148.375 tỷ đồng và đến năm 2019 khoảng 250.000 tỷ đồng, tăng 5,18 lần so với năm 2010. Đối tượng tham gia BHYT năm 2010 là 57,11 triệu người, năm 2015 là 68,205 triệu người và đến cuối năm 2019 là 85,4 triệu người; số thu BHYT tăng tương ứng: năm 2010 là 25.540 tỷ đồng, năm 2015 là 59.669 tỷ đồng và đến năm 2019 là hơn 100.000 tỷ đồng, tăng 3,93 lần so với năm 2010. Nhờ vậy, quy mô các quỹ tăng nhanh qua các năm, đến cuối năm 2019, quy mô 3 quỹ tương đương khoảng 13,9% GDP và dự kiến sẽ tiếp tục tăng trong thời gian tới.

Bên cạnh đó, việc đầu tư các quỹ thời gian qua đã tạo một khoản tiền sinh lời đáng kể. Giai đoạn 2014- 2017, lãi suất đầu tư bình quân trong năm của BHXH Việt Nam luôn cao hơn tốc độ tăng chỉ số giá tiêu dùng và tốc độ tăng GDP và cao hơn lãi suất đầu tư bình quân của 4 ngân hàng thương mại lớn là NHTM CP Ngoại thương Việt Nam, NHTM CP Đầu tư và Phát triển Việt Nam, NHTM CP Công thương Việt Nam và NH NN&PTNT Việt Nam.

* Theo Bộ trưởng, chúng ta cần thực hiện những giải pháp nào để đạt được mục tiêu bảo đảm Quỹ BHXH an toàn, bền vững, hiệu quả theo mục tiêu Nghị quyết số 28-NQ/TW ngày 23/5/2018 của Ban Chấp hành Trung ương về cải cách chính sách BHXH?

- Do tính chất đặc biệt quan trọng trong vai trò đảm bảo ASXH nên Quỹ BHXH được xác định là Quỹ được Nhà nước bảo hộ. Trong thời gian qua, việc quản lý Quỹ đã được thực hiện theo đúng các quy định của Luật BHXH, Luật BHYT, Luật Việc làm và đã đảm bảo được nguyên tắc an toàn, bền vững và đã từng bước nâng cao hiệu quả.

Cùng với sự phát triển của thị trường tài chính và yêu cầu quản lý Quỹ trong thời kỳ mới, Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương khóa XII đã thông qua Nghị quyết số 28-NQ/TW ngày 23/5/2018 về cải cách chính sách BHXH với những yêu cầu đổi mới hết sức quan trọng như: đa dạng hóa danh mục, cơ cấu đầu tư Quỹ BHXH theo nguyên tắc an toàn, bền vững và hiệu quả; ưu tiên đầu tư vào trái phiếu chính phủ, nhất là trái phiếu chính phủ dài hạn; nghiên cứu từng bước mở rộng sang các lĩnh vực có khả năng sinh lời cao, từng bước và có lộ trình đầu tư một phần tiền nhàn rỗi của Quỹ thông qua ủy thác đầu tư tại thị trường trong nước và quốc tế bảo đảm an toàn, bền vững.

Để tiếp tục phát huy hoạt động đầu tư quỹ BHXH an toàn, bền vững, hiệu quả trong thời gian tới theo Nghị quyết số 28-NQ/TW, đặt ra yêu cầu đổi mới, cải cách đối với hoạt động đầu tư quỹ BHXH, BHYT, BH thất nghiệp giai đoạn tới cần tập trung: (1) Tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách về hoạt động đầu tư quỹ; (2) Có lộ trình để hoàn thiện tổ chức bộ máy, nhiệm vụ, quyền hạn bộ phận đầu tư và quản lý rủi ro của BHXH Việt Nam và HĐQL BHXH Việt Nam, qua đó nâng cao năng lực đầu tư và quản lý rủi ro đầu tư; (3) Xây dựng và hoàn thiện quy trình đầu tư và quản lý rủi ro đầu tư; (4) Chú trọng đến công tác đánh giá, dự báo tài chính, hiệu quả đầu tư; (5) Chuẩn bị sẵn sàng về cơ sở hạ tầng và ứng dụng CNTT để BHXH Việt Nam kết nối và thực hiện được các giao dịch về đầu tư theo các hình thức đầu tư mới, tiếp cận các nguồn thông tin về kinh tế vĩ mô trong nước và quốc tế, thông tin về sản phẩm dự kiến đầu tư để ra quyết định đầu tư chính xác.

Bên cạnh đó, kinh nghiệm quốc tế cũng như quá trình thực hiện chính sách BHXH ở nước ta cho thấy, để đảm bảo nguồn tài chính của quỹ BHXH thực sự bền vững, cần phải thực hiện các giải pháp hướng tới mục tiêu BHXH, BHYT toàn dân.

* Một trong các quan điểm chỉ đạo tại Nghị quyết số 28 về cải cách chính sách BHXH là: “Phát triển hệ thống tổ chức thực hiện chính sách BHXH bảo đảm tinh gọn, chuuyên nghiệp, hiệu quả, hiện đại, nâng cao tính hấp dẫn, củng cố niềm tin của người dân cũng như các chủ thể tham gia BHXH”. Theo Bộ trưởng, ngành BHXH cần tập trung vào những giải pháp nào để hiện thực hóa yêu cầu này?

- Để cụ thể hóa quan điểm chỉ đạo tại Nghị quyết số 28, trước hết ngành BHXH cần tiếp tục đẩy mạnh các biện pháp cải cách TTHC trong thực hiện chính sách BHXH, BHYT trên nguyên tắc đơn giản, dễ dàng, thuận tiện, bảo đảm kịp thời và đầy đủ quyền lợi của người tham gia; tiết kiệm chi phí cho các cơ quan, tổ chức, DN và của xã hội, cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia theo tinh thần các Nghị quyết 19/NQ-CP của Chính phủ; lấy người dân, NLĐ là trọng tâm, là đối tượng phục vụ.

Tiếp tục rà soát, sắp xếp, kiện toàn, tinh gọn đầu mối gắn với tinh giản biên chế, cơ cấu lại và nâng cao chất lượng đội ngũ theo Đề án đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 856/QĐ-TTg ngày 10/7/2019. Xây dựng đội ngũ CCVC có trình độ chuyên môn, có đạo đức nghề nghiệp, hiện đại, chuyên nghiệp với mục tiêu xây dựng ngành BHXH hiện đại, chuyên nghiệp, hướng tới sự hài lòng của người dân, DN. Bên cạnh đó, cần kiện toàn và nâng cao năng lực của HĐQL BHXH Việt Nam.

BHXH Việt Nam cần tiếp tục ưu tiên đầu tư phát triển công nghệ và phương tiện kỹ thuật trong quản lý BHXH, BHYT theo hướng hiện đại, đảm bảo đủ năng lực và điều kiện để nâng cao chất lượng, hiệu quả phục vụ và tổ chức thực hiện chính sách BHXH, BHYT, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, vì đây là chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đã được quy định cụ thể trong Luật BHXH và Luật BHYT năm 2014. Trong đó, hoàn thiện cơ sở hạ tầng, đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong các hoạt động nghiệp vụ; hoàn thiện hệ thống các phần mềm, cơ sở dữ liệu tập trung; thực hiện liên thông dữ liệu với các bộ, ngành; mở rộng cung cấp các dịch vụ công trực tuyến…

Đổi mới công tác tuyên truyền cả về nội dung và hình thức theo hướng chuyên nghiệp, đúng trọng tâm, trọng điểm; phù hợp với từng nhóm đối tượng.

Tăng cường thực hiện công tác thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật về BHXH, BHYT, đặc biệt là công tác thanh tra chuyên ngành; kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm chế độ, chính sách về BHXH, BHYT, các hành vi gian lận, trục lợi Quỹ BHXH, BHYT. Đảm bảo thu đúng, thu đủ và chống thất thu, nợ đọng tiền đóng BHXH, BHYT, BH thất nghiệp. Chủ động phối hợp với ngành Y tế trong việc quản lý và sử dụng quỹ BHYT nhằm nâng cao chất lượng KCB, loại bỏ chi phí bất hợp lý trong việc sử dụng dịch vụ kỹ thuật y tế, thuốc, vật tư y tế...

* Trân trọng cảm ơn Bộ trưởng!

Lương Thảo (Thực hiện)

Công bố ứng dụng “VssID- Bảo hiểm xã hội số” trên nền tảng thiết bị di động

THE ROAD STORY VIETNAM


Tạp chí điện tử Bảo hiểm Xã hội: Giấy phép xuất bản số 405/GP-BTTTT, do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 23/9/2020.
Tòa soạn: 150 Phố Vọng, Thanh Xuân, Hà Nội; Tel: (024) 36281191- Fax: (024) 36281540.
Ðại diện Tạp chí Bảo hiểm xã hội tại TP.HCM: 18D Cộng Hòa, Phường 4, Quận Tân Bình; Tel, Fax: (028) 35210295.
Tổng biên tập: Nguyễn Hải Hồng
Phó Tổng biên tập: Bùi Đình Cự; Nguyễn Thị Việt; Dương Ngọc Ánh; Lê Kim Phương; Nguyễn Thị Thu Hương.
® Tạp chí điện tử Bảo hiểm Xã hội giữ bản quyền tác phẩm, cá nhân, tổ chức phải ghi rõ nguồn khi phát hành lại nội dung.