Website đang trong quá trình xây dựng và thử nghiệm

Cứng khớp- không thể coi thường

Thứ năm, 09/01/2020 | 14:27 GMT+7

Cứng khớp- không thể coi thường

Cứng khớp gặp chủ yếu ở người trưởng thành, đặc biệt ở người cao tuổi đã và đang bị thoái hóa khớp hoặc bị viêm khớp dạng thấp.

Tiềm ần nhiều nguy hiểm

Theo các chuyên gia về xương khớp, để vận động thoải mái và dễ dàng, ở đầu mỗi khớp xương luôn được bảo vệ vững chắc bởi một lớp sụn, được cung cấp đủ dịch nhầy giúp bôi trơn khớp cũng như chống xóc. Nhờ cơ chế này mà việc thay đổi tư thế hoặc quá trình vận động của con người mới có thể nhịp nhàng, linh hoạt. Tuy nhiên, khi “khớp bị khô” sẽ có hiện tượng cứng khớp, các khớp sẽ bị đau khi vận động hoặc phát ra tiếng “lạo xạo” ,“lục cục”. Đôi khi, chúng chỉ biểu hiện đơn độc nhưng cũng có thể kèm theo các chứng sưng, nóng, đau, đỏ, thậm chí còn làm hạn chế vận động.

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra, đi cùng với dấu hiệu cứng khớp là tình trạng sụn khớp bị hư tổn, bào mòn dần. Có đến 90% số người ở tuổi từ trên 35 đã bắt đầu cảm nhận những thay đổi này vì sụn khớp “xuống cấp”. Khi đó, bề mặt sụn dần trở nên xù xì, bắt đầu mòn đi, nứt vỡ, khiến 2 đầu xương mất đi lớp đệm có tác dụng giảm lực và ma sát nên cọ vào nhau gây đau đớn kéo dài cùng nhiều hậu quả nghiêm trọng khác như xương mọc gai, biến dạng khớp, cứng khớp nặng. Điều này do sử dụng khớp “quá tải”, chơi thể thao quá sức, ngồi một chỗ quá lâu…, khiến sụn nhanh thoái hóa.

Cứng khớp thường xảy ra vào buổi sáng, có trường hợp kéo dài cả giờ, đó là triệu chứng điển hình của viêm khớp dạng thấp và cả của thoái hóa khớp mạn tính. Ở những người bệnh viêm khớp dạng thấp, hệ thống miễn dịch hoạt động quá mức, tự tấn công, chống lại các tế bào và các cơ quan của chính cơ thể mình, dẫn tới các biểu hiện của bệnh, trong đó có các tổ chức của khớp (bao hoạt dịch, gân, dây chằng, sụn khớp, tổ chức dưới sụn khớp…).

Viêm khớp dạng thấp là nguyên nhân hàng đầu trong nhóm bệnh lý khớp viêm gây tàn phế, mất khả năng vận động, tăng nguy cơ tử vong và đây vẫn là một thách thức cho y học. Thách thức xuất phát từ tính đa dạng của bệnh trong biểu hiện lâm sàng. Đây là bệnh lý viêm mạn tính, ảnh hưởng toàn thân, đặc biệt là gây viêm khớp, biểu hiện sưng, nóng, đỏ, cứng khớp và giới hạn cử động. Bất kỳ khớp nào cũng có thể bị ảnh hưởng nhưng thường gặp nhất là các khớp nhỏ ở bàn tay và bàn chân. Ngoài khớp, các cơ quan khác cũng có thể bị tổn thương như tim, phổi, da, mắt. Bên cạnh viêm khớp dạng thấp thì cứng khớp buổi sáng cũng có thể là biểu hiện của một số bệnh lý khác như thoái hóa khớp nhưng thường không kéo dài như viêm khớp dạng thấp mà chỉ khoảng dưới 30 phút. Tổn thương khớp đặc trưng của viêm khớp dạng thấp là viêm màng hoạt dịch, phá hủy sụn và bào mòn xương dưới sụn, gây hủy hoại khớp không hồi phục dẫn đến mất chức năng vận động.

Ở những bệnh nhân viêm khớp dạng thấp, hệ thống miễn dịch hoạt động quá mức, tự tấn công, chống lại các tế bào và các cơ quan của cơ thể, dẫn tới các biểu hiện của bệnh… Song, loại viêm này cũng có liên quan đến yếu tố môi trường và di truyền, chẳng hạn một số vi trùng, hoặc virus (Epstein-Barr virus, cytomegalovirus, parvovirus, và rubella virus). Vai trò của di truyền thể hiện qua các cặp sinh đôi đồng trứng có tỉ lệ cùng mắc bệnh viêm khớp dạng thấp cao hơn so với các cặp sinh đôi khác trứng, đồng thời có mối tương quan giữa viêm khớp dạng thấp với các gen HLA-DR4, HLA-DR1.

Theo thống kê có khoảng 0,5-1,5% dân số trên thế giới bị viêm khớp dạng thấp. Viêm khớp dạng thấp có thể xảy ra ở tất cả các chủng tộc và tất cả các lứa tuổi, song lứa tuổi thường bị bệnh nhiều nhất là từ 30- 50. Nữ có nguy cơ mắc bệnh cao hơn nam gấp 2-3 lần. Viêm khớp dạng thấp có khi khó phát hiện vì bệnh có thể bắt đầu bằng những triệu chứng mơ hồ như đau nhức khớp hoặc cứng khớp vào buổi sáng. Tuy nhiên, nhiều bệnh viêm khớp khác cũng có thể có triệu chứng tương tự. Vì vậy, khi thấy có một trong các triệu chứng sau đây cần nhanh chóng đến một trung tâm y tế chuyên khoa để được thăm khám và thực hiện một số xét nghiệm cần thiết: Cứng khớp thường xuyên vào buổi sáng; đau khớp dai dẳng; đau khớp nặng thêm theo thời gian; khớp sưng, đỏ, nóng và đau khi va chạm; đau khớp có kèm sốt; biểu hiện trên nhiều khớp, đối xứng; đau khớp, mệt mỏi, đôi khi sốt như cúm làm hạn chế vận động, hoạt động hàng ngày.

Cách phòng tránh cứng khớp

Khi bị cứng khớp, người bệnh cần bĩnh tĩnh không nên nóng vội, không quá lo lắng. Người bệnh không nên cố gắng cử động mà cần xoa bóp nhẹ nhàng vùng các khớp bị cứng giúp máu lưu thông để cơ, dây chằng… giãn dần, nhất là khớp gối, khớp cổ chân, bàn chân. Có thể dùng các loại dầu làm nóng, vừa thoa dầu vừa xoa bóp kéo dài khoảng 10- 20 phút. Nếu đã biết nguyên nhân cứng khớp, cần điều trị nguyên nhân theo chỉ định của bác sĩ khám bệnh cho mình. Tuyệt đối không nghe lời mách bảo của người không có chuyên môn về y học và không dùng đơn thuốc của người khác để mua thuốc cho mình. Nếu chưa biết nguyên nhân tại sao bị cứng khớp cần đi khám bệnh ngay, tốt nhất là khám chuyên khoa khớp hoặc nội tổng quát.

Có đến 64% người bị cứng khớp có nguy cơ đối mặt với các biến chứng nguy hiểm, nghiêm trọng nhất là tàn phế. Do vậy, nếu tình trạng cứng khớp gối chỉ kéo dài 1- 2 ngày do ít vận động thì không cần lo lắng. Tuy nhiên, nếu hiện tượng này kéo dài và xuất hiện sau chấn thương, sau phẫu thuật hoặc liên quan đến bệnh lý thì cần nhanh chóng thăm khám ở khoa xương khớp hoặc khoa nội tổng quát của các BV uy tín để tìm ra nguyên nhân và có biện pháp điều trị phù hợp. Các biện pháp hỗ trợ giảm đau tại nhà hay phương pháp dân gian chỉ có tác dụng tạm thời. Việc chủ quan, lơ là trước các triệu chứng bất thường của cơ thể chỉ khiến tình trạng bệnh thêm trầm trọng và khó điều trị hơn.

Ngoài ra, nên có chế độ vận động cơ thể theo chỉ dẫn của bác sĩ, nhất là các trường hợp thoái hóa khớp biến dạng, mọc gai (ví dụ: gai mâm chày khớp gối…). Trước khi tập thể dục, thể thao, người bệnh nên xoa bóp các cơ khớp, khởi động nhẹ nhàng cơ thể để máu lưu thông. Không nên nôn nóng, đốt cháy giai đoạn, nên luyện tập thể thao tăng dần từ nhẹ đến nặng, không tập những động tác khó, quá sức mình. Những môn thể thao có lợi cho xương khớp là đi bộ, đi xe đạp, bơi lội. Bên cạnh đó có chế độ ăn, uống hợp lý.

Để hỗ trợ cho việc điều trị, người bệnh cần phải có lối sống lành mạnh, nghỉ ngơi hợp lý, tập thể dục phù hợp, ăn uống đúng cách để kiểm soát tốt cân nặng. Đặc biệt nên bổ sung các thức ăn giàu canxi, vitamin D, collagen (một thành phần của sụn khớp) để giúp khung xương vững chắc và các khớp dẻo dai linh hoạt hơn. Nếu bữa ăn không đáp ứng đủ hàm các dưỡng chất cần thiết cho cơ thể, người cao tuổi có thể bổ sung 2- 3 ly sữa mỗi ngày, lưu ý chọn sữa trong công thức có chứa hàm lượng cân đối của các dưỡng chất trên.

Bên cạnh đó, cần khám sức khỏe định kỳ, tăng cường luyện tập thể dục thể thao, người gầy cần tăng cường ăn nhiều bữa, chú trọng các thực phẩm như thịt heo, thịt gia cầm (gà, vịt, bò) cá biển, tôm, cua, sò; lúa mì, lúa mạch; bổ sung thêm vitamin D, B, K, folic acid, calcium, sắt có chứa trong các loại rau; dùng các loại dầu chứa acid béo omega 3 như: dầu đậu nành, dầu hạnh nhân, dầu ô-liu… Cứng khớp tưởng chừng như là bệnh thông thường, tuy nhiên không nên chủ quan với triệu chứng này vì nó có thể dẫn đến hủy hoại khớp và làm cho người bệnh bị tàn phế suốt đời nếu không được chữa trị đúng cách, kịp thời.

Nguyễn Hồng

Họp Hội đồng chung khảo Cuộc thi "Viết về BHXH, BHYT"

THE ROAD STORY VIETNAM

Trang thông tin điện tử Báo Bảo hiểm Xã hội: Giấy phép xuất bản số 47/GP-TTĐT cấp ngày 2/10/2014 bởi Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin Điện tử - Bộ Thông tin và Truyền thông.
Tòa soạn: 150 Phố Vọng, Thanh Xuân, Hà Nội; Tel: (024)36281193 - 36281191 - 36281192- Fax: (04) 38697886.
VPÐD tại TP.HCM: 18D Cộng Hòa, Phường 4, Quận Tân Bình; Tel, Fax: (08) 35210295.
Tổng biên tập: Nguyễn Hải Hồng
Phó Tổng biên tập: Bùi Đình Cự; Nguyễn Thị Việt
Thư ký tòa soạn: Hoàng Công.
© Copyright 2014 http://baobaohiemxahoi.vn, All rights reserved.
® Báo BHXH giữ bản quyền nội dung trên website này, ghi rõ nguồn khi phát hành lại nội dung.