Website đang trong quá trình xây dựng và thử nghiệm

Cân đối quỹ BHYT- vấn đề cấp bách

Thứ năm, 08/11/2018 | 05:01 GMT+7

Cân đối quỹ BHYT- vấn đề cấp bách

Bài 2

Vì đâu nên nỗi?

Liên quan tình trạng bội chi quỹ KCB BHYT, có nhiều nguyên nhân đã được chỉ ra như mệnh giá thẻ BHYT thấp, giá dịch vụ y tế tăng, người dân KCB BHYT ngày càng đông do thông tuyến, thậm chí là lạm dụng quỹ BHYT... Nhưng sâu xa hơn, nguyên lý “chăm người khỏe rẻ hơn chăm người bệnh” đã không được ứng dụng từ sớm.

 “Đa chấn thương”

 Nếu xem quỹ BHYT như một “bệnh nhân” để tiến hành hội chẩn, có lẽ “bệnh nhân” này đang lâm cảnh đa chấn thương nặng nề bởi nhiều nguyên nhân, trực diện nhất là “thủ phạm” Tăng- Thông, tức tăng giá dịch vụ y tế (DVYT) và thông tuyến KCB BHYT.

Cụ thể, giá DVYT bắt đầu gia tăng theo lộ tình tính đúng, tính đủ được đề xuất bởi Bộ Y tế: Tính đủ chi phí tiền lương, chi phí trực tiếp vào giá DVYT đến hết năm 2016; đến năm 2018 tính thêm chi phí quản lý vào giá DVYT; đến năm 2020 sẽ tính thêm chi phí khấu hao tài sản cố định. Cũng phải nói thêm rằng, giá DVYT gia tăng đã gián tiếp thúc đẩy tỉ lệ tham gia BHYT hộ gia đình, giúp quỹ BHYT cũng tăng thu. Tuy nhiên, tỉ lệ xói mòn và tăng thu của quỹ BHYT lại bất tương xứng. Xói mòn quỹ BHYT thì ào ạt, trong khi tăng thu BHYT hộ gia đình thì nhỏ giọt và tăng số lượng chứ không tăng giá trị (mệnh giá) thẻ.

Trong bối cảnh ấy, giữa năm 2016, cả nước thực hiện thông tuyến quận/huyện về KCB BHYT. Sự hồ hởi, phấn khởi của người dân vì được thông tuyến đã khiến số lượt KCB BHYT gia tăng chóng mặt. Chỉ tính tại TP.HCM, tỉ lệ KCB BHYT của người dân sở tại tăng hơn 20%/năm; còn người dân các tỉnh, thành khác đổ về đây để KCB tăng đến 73%/năm. Thống kê của Bộ Y tế cũng cho thấy, năm 2015, cả nước có 130 triệu lượt KCB BHYT thì đến năm 2016 tăng lên 147 triệu lượt và năm 2017 tăng lên 150 triệu lượt. Dĩ nhiên, thực tế này lại càng khiến quỹ BHYT thêm khó khăn mà trong báo cáo trước Quốc hội, Chính phủ cũng đã chỉ rõ.

Đáng nói, trong khi giá DVYT và số lượt KCB BHYT đều tăng mạnh thì nguồn quỹ BHYT chỉ tăng nhỏ giọt, thu không đủ bù chi- bất chấp nỗ lực gia tăng số lượng người tham gia của ngành BHXH cũng như sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị. Lý do dẫn đến việc này chính là mệnh giá thẻ BHYT không tăng “tương xứng” với mức tăng giá DVYT. Mặt khác, việc gia tăng số người tham gia BHYT hộ gia đình, xét trên phương diện thu- chi đơn thuần là càng tăng thu lại càng không đủ bù chi. Số liệu thống kê cho thấy, trung bình chi KCB BHYT đối với đối tượng tham gia BHYT hộ gia đình cao hơn rất nhiều lần so với thu.

Mỗi nguyên nhân như trên đều tác động trực tiếp hoặc gián tiếp, khiến quỹ BHYT mất cân đối suốt từ năm 2016 đến nay. Trong hội thảo định hướng chính sách về sửa đổi Luật BHYT vừa được tổ chức mới đây tại TP.HCM, TS.Nguyễn Văn Tiên- nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội đã rất tâm huyết khi nói rằng, phải chỉ đúng nguyên nhân gây nên tình trạng mất cân đối quỹ BHYT thì mới góp ý, sửa đổi cho trúng. Tăng giá thẻ BHYT là chuyện không đơn giản bởi ảnh hưởng trực tiếp đến an sinh. Tăng giá DVYT theo hướng tính đúng, tính đủ để các BV tiến đến tự chủ tài chính, giảm chi ngân sách là chủ trương đang thực hiện không thể dừng lại. Thông tuyến KCB BHYT là chính sách hợp lòng dân, hợp đến mức người dân đang mong sớm thông cả tuyến tỉnh… Vậy đâu là “nguyên nhân của mọi nguyên nhân” để khi tìm ra sẽ giúp quỹ BHYT thoát khỏi tình trạng bội chi?

Lỗ hổng “nặng điều trị, nhẹ dự phòng”

Trong một báo cáo mới đây, Ngân hàng Thế giới (WB) đã đánh giá Việt Nam chi tiêu y tế cao hơn một số quốc gia khác có GDP lớn hơn như Malaysia, Singapo, Thái Lan, Trung Quốc…; song kết quả lại thấp hơn những nước này. WB đã chỉ ra các nguyên nhân của nghịch lý nói trên, đó là: Các cơ chế chi trả cho cơ sở dịch vụ tại Việt Nam chưa tạo được động lực phù hợp; phụ thuộc quá nhiều vào các dịch vụ tập trung ở BV tuyến Trung ương và tuyến tỉnh, thay vì chăm sóc y tế ở tuyến cơ sở; mức chi tiêu quá cao cho dược phẩm. Trong số các nguyên nhân mà WB “điểm mặt”, đáng chú ý là vấn đề chi tiêu quá lớn ở BV tuyến trên do vấn đề chăm sóc sức khỏe ban đầu ở tuyến y tế cơ sở chưa thu hút người dân.

Trước đó, khi chia sẻ về Đề án Bác sĩ gia đình, lãnh đạo Bộ Y tế cũng thừa nhận chi tiêu y tế tại Việt Nam đang ở hình tháp ngược so với các nước phát triển, thể hiện rõ khuynh hướng “nặng điều trị, nhẹ dự phòng”. Tại các nước phát triển, khoảng 2/3 chi tiêu y tế rơi vào khu vực y tế dự phòng, với các hoạt động quản lý, chăm sóc sức khỏe ban đầu, giúp người dân ít bệnh tật buộc phải điều trị tốn kém. Tại Việt Nam thì ngược lại, khoảng 2/3 chi tiêu y tế rơi vào khu vực điều trị. Thống kê từ BHXH Việt Nam cho thấy, chi phí trung bình một lượt khám ngoại trú BHYT (tính đến giữa năm 2018) là hơn 138.000 đồng. Trong khi đó, chi phí trung bình một lượt điều trị nội trú mà quỹ BHYT chi trả là 3.853.000 đồng. Trên cả nước, rất nhiều ca bệnh đều trị nội trú mà quỹ BHYT chi trả từ 3-5 tỉ đồng. Vì vậy, không quá khó hiểu, khi giá DVYT tăng chủ yếu liên quan đến lĩnh vực điều trị, khiến quỹ BHYT phải lâm cảnh bội chi.

Trong lĩnh vực tài chính y tế, các tính toán cho thấy, chăm người khỏe luôn “rẻ” hơn chăm người bệnh. Đó là lý do cốt lõi mà Bộ Y tế thời gian qua đã nỗ lực vực dậy lĩnh vực dự phòng với mô hình Bác sĩ gia đình, gói DVYT cơ bản, quản lý sức khỏe tại trạm y tế… Rõ ràng, quan điểm về y tế dự phòng đang nhanh chóng thay đổi từ phòng chống dịch như lâu nay, giờ thêm vai trò quản lý, chăm sóc sức khỏe ban đầu. Chỉ đáng tiếc, tốc độ cải thiện lĩnh vực y tế dự phòng quá chậm so với tốc độ xói mòn quỹ BHYT vì tăng giá DVYT theo lộ trình tính đúng, tính đủ. Nếu chi tiêu y tế ở Việt Nam theo hình tháp chuẩn, tức khoảng 2/3 chi tiêu rơi vào khu vực dự phòng, chỉ khoảng 1/3 còn lại rơi vào khu vực điều trị thì chắc chắn mức độ áp lực đối với quỹ BHYT sẽ giảm hơn rất nhiều.

Đỗ Bá

Get Adobe Flash player

THE ROAD STORY VIETNAM

Báo Bảo hiểm xã hội 10 năm phát triển

Trang thông tin điện tử Báo Bảo hiểm Xã hội: Giấy phép xuất bản số 47/GP-TTĐT cấp ngày 2/10/2014 bởi Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin Điện tử - Bộ Thông tin và Truyền thông.
Tòa soạn: 150 Phố Vọng, Thanh Xuân, Hà Nội; Tel: (024)36281193 - 36281191 - 36281192- Fax: (04) 38697886.
VPÐD tại TP.HCM: 18D Cộng Hòa, Phường 4, Quận Tân Bình; Tel, Fax: (08) 35210295.
Tổng biên tập: Nguyễn Hải Hồng
Phó Tổng biên tập: Bùi Đình Cự
Thư ký tòa soạn: Hoàng Công.
© Copyright 2014 http://baobaohiemxahoi.vn, All rights reserved.
® Báo BHXH giữ bản quyền nội dung trên website này, ghi rõ nguồn khi phát hành lại nội dung.